Narodziny Cukrowni

„Działo się to w …, dnia … miesiąca …, roku … Tak zaczynał się mniej więcej XIX-wieczny akt narodzin. Potem następowało wyliczenie danych ułatwiających później identyfikację delikwenta. Tak mógłby wyglądać zapis o moich urodzinach. Pamiętam, że był to 1890 rok. Nie pamiętam wielu szczegółów z mojego długiego życia. I to mi czytelniku musisz wybaczyć.”

„100 lat Cukrowni Wrocław” W. Warulik, 1990

Spółka SCHOTTWITZ i budowa cukrowni

Cukrownia została założona przez spółkę akcyjną SCHOTTWITZ, powołaną specjalnie w celu budowy i prowadzenia zakładu we Wrocławiu. W 1890 roku rozpoczęto wznoszenie głównych obiektów cukrowni, w tym komina fabrycznego i budynków produkcyjnych. Budowę oraz wyposażenie techniczne powierzono wyspecjalizowanym firmom, a zakład od początku planowany był jako nowoczesna inwestycja przemysłowa.

Warto wiedzieć:
Spółkę SCHOTTWITZ założyli Theodor Ehrlich i Hans Fromberg, którzy byli związani z rozwojem przemysłu cukrowniczego na Śląsku.

Komin kotłowni – obiekt nr 32

Krajalnice i pion dyfuzyjny – obiekt nr 19

Krajalnice w cukrowni mają na celu precyzyjne i szybkie krojenie krajanki, co umożliwia optymalny przebieg dyfuzji i ekstrakcji cukru.

Wyciskanie wysłodków (prasy) obiekt nr 18

W tych latach zbudowano budynek pras wysłodkowych, suszarnie wysłodków wyposażoną w dwa piece suszarnicze Buttnera oraz magazyn wysłodków suchych.

Wysłodki buraczane są odpadem, który można zagospodarować w żywieniu przeżuwaczy i bydła opasowego.

Suszarnia obiekt nr 12 – Komin suszarni obiekt nr 54.

Piec wapienny – obiekt nr 30

Cały czas trwała rozbudowa. Wybudowano budynek pieca wapiennego i połączono z rzeką Widawą kanałem murowanym o głębokości 4 m i długości 1250 metrów.

Piec wapienny przeznaczony jest do wypału kamienia wapiennego. Kamień wapienny wypala się uzyskując wapno palone i dwutlenek węgla. Tworzy mleczko wapienne, które służy do oczyszczania płynnej melasy cukrowej.

Wieża filtracji – obiekt nr 21

Filtracja ma na celu usunięcie zanieczyszczeń z soku, co jest kluczowe dla uzyskania wysokiej jakości produktu. Jest realizowana za pomocą filtrów ciśnieniowych, które pozwalają na dokładne i szybkie usunięcie osadu.

Błotniarki – obiekt nr 27

Błotniarki służą do odfiltrowania soków cukrowych, co jest kluczowym etapem w procesie produkcji cukru. W błotniarce następuje sedymentacja i zgęszczenie stałych zanieczyszczeń, uzyskuję się wysoką jakość soku.

Hala surowni – obiekt nr 20

Hala surowni odgrywa kluczową role w procesie produkcji cukru. Służy do przetwarzania surowców roślinnych, głownie buraków cukrowych, na cukier.

Magazyn cukru obiekt nr 22

Zbiornik na melas obiekt nr 33

Melasa jest ciemnobrunatną cieczą, bardzo gęstą (1,35 g/cm3) o swoistym zapachu i smaku.
Powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego, która jest cennym dodatkiem do paszy dla bydła.

Kotłownia obiekt nr 31

Kocioł parowy

Budową, jak również wyposażeniem w urządzenia produkcyjne, kotły i inne zajęła się firma A. Wernicke z Halle

Pozwolenie na użytkowanie kotła parowego nr 274 przez fabrykę Schattiwitz oraz test działania próby ciśnieniowej. – Świadectwo odbioru

Walczak parowy

Test odbiorczy walczaka parowego

Budynki mieszkalne.

W tym czasie rozpoczęto budowę obecnych budynków mieszkalnych przy al. Poprzecznej 37a, 68, 50, 40, 39. Te oddano do użytku 1894 roku.

Biuro mieściło się w obecnym budynku mieszkalnym przy al. Poprzecznej 50. Budynek 39 był przeznaczony dla pracowników sezonowych.

Latryny stanowiły nieodłączny element zaplecza przemysłowego cukrowni w XIX wieku. Choć skromne i proste w konstrukcji, świadczą o organizacji pracy i codzienności robotników w realiach epoki.
Jedna z latryn mieściła się za budynkiem mieszkalnym al. Poprzecznej 50, obiekt nr 5

Cukier surowy.

\Długo, bo aż do lat 20-tych produkowano cukier surowy. Nie ma danych za 1890 rok, ale z zapisów późniejszych wynika, że na przykład w kampanii 1893 przerobiono 62500 ton buraków, wyprodukowano 8800 ton cukru surowego, przy przerobie 1000 ton na dobę.

Biuro składało się w tym czasie z następujących osób:

dyrektor – Fritz TIEMANN
buchalter – Max LOWAG
chemik – Stephan CHRISTEN
gotowacz – Bruno KOWSKI
maszynista – Carl MAGEL

Przebudowy urządzeń w 1905 roku dokonała firma SANGERHAUSER Maschinen Fabrik Znaczącymi dla rozwoju były lata 20-te. Urządzenia jeszcze w latach 1925-27 były dość prymitywne i wyglądały następująco: dyfuzja perdiodyczna, defekosaturacja, saturacja SO2, filtracja soku na filtrach tkaninowych i przez wełnę drzewną, dwunaczyniowa wyparka Kestnera, otwarte kotły warzelnicze. W kotłowni były: kocioł płomienicowy – 6 atm. kombinowany kocioł 9 – atm. wodnorurkowy – 13,5 atm. Urządzenia napędzane były prądem stałym. Trwały jednak przygotowania do modernizacji. W 1925 roku zbudowano warsztaty mechaniczne, w 1928 kotłownie z turbinownią, wieżę wodną, produktownię. W tym też roku kolejnej przebudowy dokonała firma FRAMBS-FREUDENBERG. Wzbogaciło się o czterostopniową, ciśnieniową wyparkę o powierzchni ogrzewalnej 2340 m2. W kotłowni zainstalowano dwa kotły Babcock – 14,5 atm. dwa wysokociśnieniowe – 16 atm. trzy płomienicowe – 8,5 atm. turbinę z generatorem o mocy 1 MW.

Lokomotywa

W 1916 roku zakupiono lokomotywę Henschel B n2t (0-4-0T)

Zaświadczenie o dopuszczeniu obiektu z ruchomym kotłem parowym.

W czasie pracy w cukrowni, lokomotywy te były odpowiedzialne za dowożenie materiałów takich jak węgiel, kamień wapienny i inne potrzebne składniki rożnych punktach w zakładzie.

Aquapura

W 1924 roku została zbudowana oczyszczalnia mechaniczna wody spławiakowej Aquapurę.

Oczyszczanie wody spławiakowej polega na mechanicznym usunięciu zanieczyszczeń, takich jak gleba, ogonki, liście i chwasty. Proces ten jest kluczowy dla zapewnienia czystości wody, w ponownym wykorzystaniu.

Magazyny i wagi.

Lata 30-te wybudowano budynek magazynu technicznego, dwa budynki wag wozowych, waga kolejowa z budynkiem (1932), magazyn cukru (1934) budynek administracji i bocznicę normalnotorową (1935). W 1939 roku wybrukowano plac fabryczny. W latach tych zainstalowano warniki zamknięte i dwie turbiny o mocy 1,3 MW i 2,0 MW. W kampanii 1933/34 przerób dobowy wynosił 1900 ton.

Waga wagonowa – system de Fries, D.R.-P.a. z zewnętrznymi szynami ważącymi i ruchomą przeciwwagą Travesir.

Waga samochodowa o udźwigu 20000 kg, z mechanizmem szybkiego zwalniania.

II WOJNA ŚWIATOWA

Wybuch II wojny światowej, toczyła się gdzieś daleko w Polsce. Działania wojenne aż do 1945 roku ominęły fabrykę, to jednak niestety poznano wojnę z jej najtragiczniejszej strony. Tuż za ogrodzeniem istniała w latach 1941- 1945 przypuszczalnie filia obozu Gross Rosen. Więźniowie z wielu krajów europejskich zatrudnieni byli przy budowie lotniska na placu Grunwaldzkim. W szczytowym okresie obóz liczył 25000 więźniów. Warunki życia, jak zeznał lekarz, Węgier, dr Lajos Palos były skrajne trudne. Brak żywności, lekarstw, niewolnicza praca wyniszczały więźniów. Dużo więźniów zmarło z wycieczenia i chorób. Komendant obozu Karl Hanke związany z wieloma zbrodniarstwami i brutalnymi działaniami. Po upadku Breslau, Hanke zniknął bez śladu.

Baraki mieszkalne dla więźniów obozu pracy przymusowej Burgwiede

Armia Radziecka w marcu rozpoczęła ofensywę na miasto od strony południowej i zachodniej. Zdobywano dom po domu, ulicę po ulicy. Całe połacie miasta były bombardowane z powietrza i ostrzeliwane przez artylerię. Ostatecznie kompletnie zniszczony Wrocław kapitulował 1945 roku. Wszystkie cukrownie wrocławskie, Klettendorf, Rosenthal i Schottwitz, przeszły pod zarząd radziecki. Długo trwały pertraktacje z wojskowymi władzami radzieckimi. Rosjanie nie mieli ścisłych wytycznych, które zakłady oddać Polakom, a które zdemontować i potraktować jako zdobycz wojenną. Pod nazwą cukrownia Sułkowice, przekazano 10 sierpnia 1945 roku. Otrzymał z rąk radzieckiego oficera, pułkownika Budnika, dyrektor inżynier Władysław Rudowski.